Macaafa Qulqulluu Eenyutu Barreesse

Yeroo walitti qabamuu Macaafa Qulqulluu (Canonization), manni amantii Kiristaanaa kitaabota Hafuura Waaqayyo itti baafame, barsiisa Iyasuus Masiih fi ergamoota dhugaa ta’an itti barreessan saddan qofa filate.

Dhimma kiyyoon: Kitaabni tokko tokko (fakkeenyaaf, Baaruk, Tuubiit, Makaabiyaan) kan “Apokrifaa” jedhamu, yeroo Macaafa Qulqulluu hiikkamaa Galataa (400 W.K.E. – Yeroo Jayeem) kana keessatti hin mirkaneefne. Kanaafuu, Macaafni Qulqulluu kan Kiristaanaa (66 kitaaba) isa Oromoon har’a qabnuudha. macaafa qulqulluu eenyutu barreesse

Muse nama Gara Laga Xaayaa fi Tiiraa irratti guddate, qallicha Waaqayyoo. Inni kitaabota shan jalqabaa (Kitaabban Muse) barreesse. Amantiin Yihuudii fi Kiristaanaa Muse “seera Waaqayyoo” barreesse jedha. Xiyya | Ibsa ------|------ Ajaa’ibni | Lamaan qaamni ni’aa fi caccabaa isaa (Uum. 3-4) Muuxannoo | Waaqayyo "Museef fulaniin fulatti dubbate" (Ba’uu 33:11) Dhimma kiyyoon : Kitaabni tokko tokko (fakkeenyaaf, Baaruk,

| Foormaatii | Moofaa (39) | Haaraa (27) | |-------------|-------------|-------------| | Barreessitoota | Musees, Daawit, Solomoon, Isaayyaas, Yeremiyaas, Daan’eel, Eeseraa, Niheemiyaas, Xaaggaay, Zaqaariyaas, Malaki, Iyyoob, Xaaji, Eerdoon... | Matayyos, Maarqoos, Luqaa, Yohannis, Phaawulos, Phaaxiroos, Yaaqoob, Yuudas | | Yeroo | ~1500 – 400 BC | ~AD 50 – AD 95 | | Afaan | Ibrootaa (Cubbu), Aramaayikii (muraasni), Giriikii (muraasni) | Giriikii (Koinee) | | Wantoota | Seera, seenaa, ogummaa, raajii, faaruu, wixinee | Wangeelaa, xiyaa, waraabbii, mul’ata | Muse nama Gara Laga Xaayaa fi Tiiraa irratti

Macaafa Qulqulluu (Baay’ina Kiristaanummaa keessatti "Baayibila" jedhamee beekamu) kitaaba amantii gurguddaa fi qajeelfama jireenyaa ta’ee kan Kiristoosotaa fi Yihuudota waliin wal qabatuudha. Gaaffii “Macaafa Qulqulluu eenyutu barreesse?” jedhuuf deebiin guutuun walitti qabama seenaa, barreessitoota hedduu, fi yeroo dheeraa keessatti uumamuu isaa ibsa.